Vai trò của hệ miễn dịch và Sữa non 24h

08/05/2023

Trẻ nhỏ là đối tượng vô cùng nhạy cảm với các tác nhân gây bệnh do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Để bù đắp “khoảng trống miễn dịch” trong giai đoạn này, trẻ cần được bổ sung nguồn dinh dưỡng miễn dịch từ sữa mẹ hoặc những nguồn thực phẩm giàu kháng thể như Sữa non 24h.

Hệ miễn dịch là gì?

Hiểu một cách đơn giản, hệ miễn dịch ở người là hệ thống phòng thủ bảo vệ cơ thể chống lại “những kẻ xâm lăng” như vi-rút, vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng, hay thậm chí là tế bào ung thư và một số chất độc. Một hệ miễn dịch khỏe mạnh sẽ giúp cơ thể chống chọi lại nhiều loại bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là các bệnh về đường hô hấp và tiêu hóa. Tuy nhiên, hệ miễn dịch cũng cần có thời gian phát triển và hoàn thiện dần dần.

Miễn dịch gồm những loại nào?

Theo từ điển thuật ngữ của Viện Ung Thư Quốc gia (NIC) thuộc Bộ Y Tế và Trách Nhiệm Xã Hội Hoa Kỳ (HHS), miễn dịch gồm có 3 loại, đó là miễn bẩm sinh, miễn dịch đáp ứng (miễn dịch chủ động) và miễn dịch thụ động

Mọi trẻ sinh ra đều có miễn dịch bẩm sinh với hệ thống phòng thủ đầu tiên là da và các niêm mạc giúp ngăn các chất lạ có hại xâm nhập vào cơ thể. Tuy nhiên, phải mất từ 7 – 8 năm đầu đời, hệ miễn dịch non nớt của trẻ mới có thể được hoàn thiện. Trong quá trình lớn lên, trẻ có thể phát triển hệ miễn dịch chủ động, thúc đẩy hệ miễn dịch tự tổng hợp kháng thể thông qua tiêm vắc xin hoặc giúp cơ thể phát triển các “bộ nhớ miễn dịch” với một số loại bệnh. Tuy nhiên, đây là quá trình lâu dài, và trong lúc đó sẽ để lại “khoảng trống miễn dịch” khiến trẻ thường xuyên đau ốm hơn trong thời điểm này. Ngoài cơ chế tự tổng hợp kháng thể, trẻ cũng có thể nhận được miễn dịch thụ động từ mẹ hoặc các nguồn động vật khác.

Hệ miễn dịch ở người là hệ thống phòng thủ bảo vệ cơ thể chống lại vi-rút, vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng, hay thậm chí là tế bào ung thư và một số chất độc (Ảnh: Freepik)

Hệ miễn dịch ở người là hệ thống phòng thủ bảo vệ cơ thể chống lại vi-rút, vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng, hay thậm chí là tế bào ung thư và một số chất độc (Ảnh: Freepik)

Trẻ tiếp nhận miễn dịch thụ động như thế nào? Vì sao miễn dịch thụ động quan trọng trong giai đoạn hệ miễn dịch trẻ còn non yếu?

Ngoài cơ chế tự tổng hợp kháng thể, trẻ cũng có thể nhận được miễn dịch thụ động từ trong bụng mẹ nhờ cơ chế vận chuyển chủ động các kháng thể Immunoglobulin từ mẹ sang con qua nhau thai. Trong đó, hàm lượng Immunoglobulin mà trẻ nhận được nhiều nhất rơi vào 4 tuần thai kỳ cuối cùng. Kháng thể Immunoglobulin là những protein miễn dịch có chức năng nhận biết và tiêu diệt những kháng nguyên như các loại vi khuẩn và virus gây bệnh, vì vậy những trẻ sinh thiếu tháng sẽ có nguy cơ mắc các bệnh nhiễm khuẩn cao hơn.

Sau khi hạ sinh em bé, người mẹ sẽ tiết ra sữa non trong khoảng 2 – 4 ngày với hàm lượng kháng thể Immunoglobulin IgA, IgG, IgM cao vượt trội so với sữa mẹ ở những giai đoạn sau (cụ thể trong sữa non, hàm lượng IgG cao gấp đôi và hàm lượng IgA, IgM cao gấp 3 – 4 lần). Nhiều tổ chức trên thế giới trong đó có Tổ chức Y Tế Thế Giới WHO cũng khuyến nghị cho trẻ bú mẹ ngay sau khi sinh để trẻ được hưởng nguồn dinh dưỡng tuyệt vời từ dòng sữa non đầu đời này. Nó được ví như một liều “vắc-xin tự nhiên đầu tiên” giúp trẻ chống lại những mầm bệnh nguy hiểm.

Tổ chức Y Tế Thế Giới WHO khuyến nghị cho trẻ bú mẹ ngay sau khi sinh để trẻ được hưởng dinh dưỡng tối ưu từ dòng sữa non (Ảnh: Freepik)

Tổ chức Y Tế Thế Giới WHO khuyến nghị cho trẻ bú mẹ ngay sau khi sinh để trẻ được hưởng dinh dưỡng tối ưu từ dòng sữa non (Ảnh: Freepik)

Một nghiên cứu tổng hợp cho thấy sự chậm trễ trong việc cho trẻ bú sau khi sinh sẽ làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên và nôn trớ trong 6 tháng đầu. Ở những giai đoạn bú mẹ tiếp theo, sữa mẹ vẫn chứa một lượng kháng thể rất nhiều giúp trẻ phòng, chống các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp, tiêu hóa và một số bệnh nhiễm khuẩn khác. Theo một nghiên cứu vào năm 2004, trẻ được bú sữa mẹ sẽ có tỉ lệ tử vong trước 1 tuổi giảm 38% so với trẻ không được bú sữa mẹ. Vì vậy, sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng lý tưởng nhất cho hệ miễn dịch của trẻ nhỏ.

Sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng lý tưởng cho hệ miễn dịch của trẻ nhỏ (Ảnh: Freepik)

Sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng lý tưởng cho hệ miễn dịch của trẻ nhỏ (Ảnh: Freepik)

Ưu điểm của miễn dịch thụ động là mang lại hiệu quả bảo vệ nhanh chóng, trong khi miễn dịch chủ động thì cần thời gian dài để hình thành. Tuy nhiên, hiệu quả của miễn dịch thụ động chỉ kéo dài từ vài tuần cho đến vài tháng, vì vậy trong khoảng thời gian hệ miễn dịch còn non nớt, trẻ cần được bổ sung thường xuyên các yếu tố miễn dịch để tăng cường sức đề kháng. Vậy ngoài sữa mẹ, đâu là nguồn dinh dưỡng có chứa nhiều những yếu tố miễn dịch kể trên?

Sữa non 24h – Nguồn dinh dưỡng miễn dịch giúp trẻ phòng ngừa các bệnh nhiễm khuẩn

Sữa bò là một nguồn thực phẩm quá quen thuộc trong cuộc sống con người bởi hàm lượng dinh dưỡng cao, dễ uống, và phù hợp với con người. Sữa bò cũng chứa một lượng kháng thể Immunoglobulin nhất định nhưng sữa non của bò, đặc biệt là sữa non được thu hoạch trong 24h đầu sau khi sinh bê con (Sữa non 24h), lại có giá trị dinh dưỡng và miễn dịch cao hơn cả.

Nghiên cứu cho thấy hàm lượng protein trong Sữa non 24h cao gấp 3 lần so với sữa bò thông thường, trong khi đó sữa non của bò chứa lượng kháng thể Immunoglobulin (IgG, IgA, IgM) cao gấp 100 lần sữa bò thông thường. Sữa non của bò có hàm lượng kháng thể IgG cao vượt trội (chiếm từ 85 – 90% tổng lượng kháng thể) đã được nhiều nghiên cứu trong ống nghiệm (in vitro), nghiên cứu trên động vật (in vivo), và lâm sàng trên trẻ sơ sinh và người lớn chứng minh khả năng phòng ngừa các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp trên và nhiễm khuẩn đường tiêu hóa.

Về cơ chế, IgG có thể gắn vào nhiều mầm bệnh và chất gây dị ứng ở người, từ đó vô hiệu hóa sự lây nhiễm giữa các tế bào. Không những vậy, IgG cũng liên kết với các thụ thể, giúp tăng cường quá trình thực bào, tiêu diệt vi khuẩn và trình diện kháng nguyên.

Một số nghiên cứu đã cho thấy tác dụng của IgG và sữa non của bò trong các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus. Immunoglobulin của bò có thể gắn vào và thậm chí vô hiệu hóa virus hợp bào hô hấp và vi khuẩn Streptococcus pneumoniae, một mầm bệnh phổ biến em dẫn đến nhiễm trùng đường hô hấp trên ở trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh, đặc biệt là trong những năm đầu đời.

Sữa non từ bò có nhiều tác dụng trong việc giảm nhiễm trùng đường hô hấp ở trẻ (Ảnh: Camelmilk)

Sữa non từ bò có nhiều tác dụng trong việc giảm nhiễm trùng đường hô hấp ở trẻ (Ảnh: Camelmilk)

Về mặt lâm sàng, 5 thử nghiệm trên trẻ nhỏ dưới đây đã cho thấy tác dụng của việc bổ sung sữa non trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh hoặc mức độ nghiêm trọng của bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên ở trẻ em.

Nghiên cứu mù đôi đầu tiên có đối chứng với giả dược được thực hiện ở trẻ em thiếu IgA bị nhiễm trùng đường hô hấp trên do vi-rút được cho uống một viên sữa non 14 mg ba lần mỗi ngày giúp giảm  mức độ nghiêm trọng của nhiễm trùng sau 1 tuần.

Trong một nghiên cứu khác, 195 trẻ em từ 3–9 tuổi được uống ba viên sữa non hoặc sữa bột đối chứng mỗi ngày trong 2 tháng tương ứng với 0,5 g sữa non hoặc sữa bột đối chứng mỗi ngày. Những trẻ dùng sữa non dạng viên, đặc biệt là ở nhóm 3–6 tuổi, đã giảm tần suất nhiễm trùng đường hô hấp trên so với nhóm dùng giả dược, cũng như giảm số ngày ốm được báo cáo.

Một nghiên cứu mở, không kiểm soát, ở trẻ em bị nhiễm trùng đường hô hấp trên tái phát và tiêu chảy được cho uống sữa non dạng bột và cho thấy các bệnh nhiễm trùng này giảm so với ban đầu.

Trong một nghiên cứu mở lớn, không kiểm soát khác, các đợt tiêu chảy và nhiễm trùng đường hô hấp trên đã giảm đáng kể ở trẻ em Ấn Độ được uống sữa non trong 12 tuần. Điều tương tự cũng được ghi nhận trong một nghiên cứu so sánh hai nhóm trẻ em, một nhóm nhận được sản phẩm có chứa sữa non cộng với men vi sinh trong 4 tháng và nhóm kia nhận chiết xuất vi khuẩn trong 3 tháng. Những nghiên cứu này gợi ý rằng sữa non của bò có thể ngăn ngừa nhiễm trùng đường hô hấp trên ở trẻ nhỏ trên toàn thế giới.

Đối với các bệnh về nhiễm trùng đường tiêu hóa, các Immunoglobulin trong sữa non cũng có hiệu quả trong phòng ngừa và điều trị bệnh. Tác dụng được đề xuất của IgG bò tại các vị trí khác nhau trong đường tiêu hóa. Trong ruột non, IgG loại trừ mầm bệnh bằng cách ngăn chặn sự bám dính của mầm bệnh trên bề mặt biểu mô, đồng thời thúc đẩy sự hấp thu phức hợp miễn dịch của IgG với mầm bệnh thông qua thụ thể Fc (viết tắt của “fragment, crystalline”), dẫn đến phản ứng miễn dịch điều hòa và cảm ứng IgA. Trong ruột kết, IgG ngăn chặn rò rỉ Lipopolysaccharide (thành phần chính của thành tế bào vi khuẩn gram âm và có thể gây ra phản ứng viêm cấp tính bằng cách kích hoạt giải phóng một số lượng lớn các cytokine gây viêm trong các loại tế bào khác nhau), có thể thay đổi thành phần hệ vi sinh vật và sản xuất axit béo chuỗi ngắn, đồng thời có thể ngăn chặn sự bám dính của mầm bệnh.

Bổ sung sữa non có tác dụng trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh hoặc mức độ nghiêm trọng của bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên ở trẻ em (Ảnh: Euronews)

Bổ sung sữa non có tác dụng trong việc giảm tỷ lệ mắc bệnh hoặc mức độ nghiêm trọng của bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên ở trẻ em (Ảnh: Euronews)

Trong các nghiên cứu lâm sàng ở trẻ nhỏ, Immunoglobulin trong sữa non có hiệu quả trong điều trị vi khuẩn E.coli Rotavirus. Bốn nghiên cứu độc lập dưới đây đã chứng minh hiệu quả điều trị tiêu chảy do rotavirus bằng các sản phẩm sữa non siêu miễn dịch. Hai nghiên cứu mù đôi, nghiên cứu có kiểm soát giả dược (67, 68) được thực hiện ở Bangladesh và hai nghiên cứu khác là nghiên cứu có kiểm soát ở Châu Âu (58, 69) đã cho thấy tác dụng lâm sàng đáng kể trong giảm thời gian tiêu chảy và số lần đi ngoài, thời gian đào thải rotavirus và nhu cầu uống dung dịch bù nước (ORS),,,. Tất cả các nghiên cứu về điều trị này được thực hiện ở trẻ sơ sinh có cùng độ tuổi (∼4–30 tháng tuổi) nhưng với liều globulin miễn dịch sữa non từ 3g (100ml sữa non) đến 20g (dựa trên trẻ nặng 10kg nhận được 2 g sữa non/kg cân nặng). Đối với bệnh nhiễm khuẩn đường ruột gây ra bởi E.coli, một nghiên cứu tác dụng của việc bổ sung sữa non có chứa Immunoglobulin (1 g/kg/ngày) trong 10 ngày cho trẻ sơ sinh (10 ngày−18 tháng tuổi) bị tiêu chảy do E. coli cho thấy kết quả xét nghiệm phân âm tính với E.coli sau 10 ngày bổ sung ở 84% trường hợp, trong khi đó nhóm đối chứng không nhận được sữa non giàu Immunoglobulin chỉ cho 11% (1/9) trường hợp cho kết quả âm tính với E.coli trong phân

Như vậy, việc bổ sung nguồn kháng thể Immunoglobulin IgG, IgM, IgA từ sữa non của bò, đặc biệt là sữa non 24h, vào các sản phẩm sữa dinh dưỡng cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là một phương pháp hỗ trợ sức đề kháng đầy hứa hẹn ở những đối tượng có hệ miễn dịch yếu ớt này.

Đề kháng khỏe, bé tăng cân với ColosCare chứa Sữa non 24h giàu kháng thể IgG từ Mỹ

ColosCare là sản phẩm dinh dưỡng đến từ công ty Cổ phần Dinh dưỡng Nutricare, bổ sung Sữa non 24h nhập khẩu 100% từ Mỹ, với hoạt tính sinh học cao cùng hàm lượng kháng thể IgG cao vượt trội hơn 1200mg mang đến cho trẻ hệ miễn dịch khỏe mạnh. Kết hợp cùng bộ ba dưỡng chất HMO, Lactoferrin và Beta-Glucan, ColosCare giúp tăng cường sức đề kháng tự nhiên ở trẻ, hạn chế tình trạng nhiễm khuẩn, cải thiện sức khỏe đường hô hấp, tiêu hóa.

Đặc biệt, ColosCare với năng lượng đạt khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đồng thời bổ sung Protein, Canxi, Vitamin D3 giúp bé tăng cân, cao lớn vượt trội. Bộ đôi chất xơ HMO kết hợp lợi khuẩn Probiotic trong sản phẩm hỗ trợ sức khỏe đường ruột, giảm táo bón, đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng, từ đó giúp trẻ tăng cân khỏe mạnh.

Trong những năm tháng đầu đời của trẻ, hệ miễn dịch non yếu khiến trẻ dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn. Ba mẹ cần bảo vệ hệ miễn dịch của trẻ bằng cách cho trẻ bú mẹ đến ít nhất 6 tháng để trẻ được tận hưởng nguồn dinh dưỡng tối ưu từ sữa mẹ. Đồng thời, ba mẹ cũng có thể tham khảo thêm các sản phẩm dinh dưỡng bổ sung Sữa non 24h nhập khẩu từ Mỹ chứa hàm lượng kháng thể IgG cao vượt trội như ColosCare để đồng hành mang đến cho bé hệ miễn dịch vững chắc, tăng cân khỏe mạnh.

Tài liệu tham khảo:

  1. Marshall JS, Warrington R, Watson W, Kim HL. An introduction to immunology and immunopathology. Allergy Asthma Clin Immunol. 2018 Sep 12;14(Suppl 2):49. doi: 10.1186/s13223-018-0278-1. PMID: 30263032; PMCID: PMC6156898.
  2. Kloc M, Ghobrial RM, Kuchar E, Lewicki S, Kubiak JZ. Development of child immunity in the context of COVID-19 pandemic. Clin Immunol. 2020 Aug;217:108510.
  3. Albrecht M and Arck PC (2020) Vertically Transferred Immunity in Neonates: Mothers, Mechanisms and Mediators. Front. Immunol. 11:555.
  4. Goonatilleke E, Huang J, Xu G, Wu L, Smilowitz JT, German JB, et al. Human milk proteins and their glycosylation exhibit quantitative dynamic variations during lactation. J Nutr. (2019) 149:1317–25.
  5. Ogra SS, Ogra PL. Immunologic aspects of human colostrum and milk. I. Distribution characteristics and concentrations of immunoglobulins at different times after the onset of lactation. J Pediatr. 1978 Apr;92(4):546-9.
  6. https://www.who.int/news/item/31-07-2018-3-in-5-babies-not-breastfed-in-the-first-hour-of-life 
  7. Smith ER, Locks LM, Manji KP, McDonald CM, Kupka R, Kisenge R, Aboud S, Fawzi WW, Duggan CP. Delayed Breastfeeding Initiation Is Associated with Infant Morbidity. J Pediatr. 2017 Dec;191:57-62.e2. 
  8. Barrett JR. Children’s Health: Breastfeeding and Babies’ Lives. Environ Health Perspect. 2004 Jul;112(10):A547. PMCID: PMC1247407.
  9. Samuel M, Chisanga D, Liem M, Keerthikumar S, Anand S, Ang CS, Adda CG, Versteegen E, Jois M, Mathivanan S. Bovine milk-derived exosomes from colostrum are enriched with proteins implicated in immune response and growth. Sci Rep. 2017 Jul 19;7(1):5933. 
  10. R. Pakkanen, J. Aalto, Growth factors and antimicrobial factors of bovine colostrum, International Dairy Journal, Volume 7, Issue 5, 1997, Pages 285-297, ISSN 0958-6946
  11. Arslan A, Kaplan M, Duman H, Bayraktar A, Ertürk M, Henrick BM, Frese SA, Karav S. Bovine Colostrum and Its Potential for Human Health and Nutrition. Front Nutr. 2021 Jun 21;8:651721. 
  12. Ulfman LH, Leusen JHW, Savelkoul HFJ, Warner JO, van Neerven RJJ. Effects of Bovine Immunoglobulins on Immune Function, Allergy, and Infection. Front Nutr. 2018 Jun 22;5:52.
  13. den Hartog G, Jacobino S, Bont L, Cox L, Ulfman LH, Leusen JHW, et al. Specificity and effector functions of human RSV-Specific IgG from bovine milk. PLoS ONE (2014) 9:e112047. doi: 10.1371/journal.pone.0112047
  14. Patiroglu T, Kondolot M. The effect of bovine colostrum on viral upper respiratory tract infections in children with immunoglobulin A deficiency. Clin RespirJ. (2013) 7:21–26.
  15. Uchida K, Yamagucki H, Kawasaki M, Yamashita K, Kaji N. Bovine late colostrum (colostrum 6 or 7 days after parturition) supplement reduces symptoms of Upper Respiratory Tract Infection in Infant. Jap J Clin Nutr. (2010) 31:122–7
  16. Saad K, Abo-Elela MGM, El-Baseer KAA, Ahmed AE, Ahmad F-A, Tawfeek MSK, et al. Effects of bovine colostrum on recurrent respiratory tract infections and diarrhea in children. Medicine (Baltimore) (2016) 95:e4560.
  17. Patel K, Rana R. Pedimune in recurrent respiratory infection and diarrhoea–the Indian experience–the pride study. Indian J Pediatr. (2006) 73:585–91
  18. Nigro A, Nicastro A, Trodella R. Retrospective observational study to investigate Sinerga, a multifactorial nutritional product, and bacterial extracts in the prevention of recurrent respiratory infections in children. Int J Immunopathol Pharmacol. (2014) 27:455–60.
  19. Mitra AK, Mahalanabis D, Ashraf H, Unicomb L, Eeckels R, Tzipori S, et al. Hyperimmune cow colostrum reduces diarrhoea due to rotavirus: a double-blind, controlled clinical trial. Acta Paediatr. (1995) 84:996–1001
  20.  Sarker S, Casswall T, Mahalanabis D, Alam N, Albert M, Brussow H, et al. Successful treatment of rotavirus diarrhea in children with immunoglobulin from immunized bovine colostrum. Pediatr Infect Dis J. (1998) 17:1149–54.
  21. Ylitalo S, Uhari M, Rasi S, Pudas J, Leppaluoto J. Rotaviral antibodies in the treatment of acute rotaviral gastroenteritis. Acta Paediatr (1998) 87:264–7.
  22. Hilpert H, Brüssow H, Mietens C, Sidoti J, Lerner L, Werchau H. Use of bovine milk concentrate containing antibody to rotavirus to treat rotavirus gastroenteritis in infants. J Infect Dis. (1987) 156:158–66.
  23. Mietens C, Keinhorst H, Hilpert H, Gerber H, Amster H, Pahud JJ. Treatment of infantile E. coli gastroenteritis with specific bovine anti-E. coli milk immunoglobulins. Eur J Pediatr. (1979) 132:239–252.
Có thể bạn quan tâm

Nghiên cứu lâm sàng công thức dinh dưỡng giúp trẻ tăng cường đề kháng, cải thiện cân nặng và chiều cao

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU Hiệu quả bổ sung sữa bột ColosCare lên tình trạng dinh dưỡng, sức khỏe của trẻ...
Xem thêm

­Ra mắt Viện Dinh dưỡng Y học Nutricare Hoa Kỳ

Dân trí – Ngày 1/5, lễ ký kết thành lập Viện Dinh dưỡng Y học Nutricare Hoa Kỳ đã diễn...
Xem thêm

Biếng ăn ở trẻ nhỏ – Nguyên nhân và Giải pháp

Theo số liệu thống kê của Viện Dinh Dưỡng Quốc Gia Việt Nam, tỷ lệ trẻ nhỏ đến khám tại...
Xem thêm